ฝ่ายบริหารงานทั่วไป มีหน้าที่ประสานงานระหว่างกลุ่มต่างๆ ภายในสำนักหอสมุดแห่งชาติ หอสมุดแห่งชาติสาขา และหน่วยงานอื่นๆ ทั้งภายในและภายนอกประเทศ ครอบคลุมลักษณะงานทุกอย่างที่เกี่ยวกับ งานสารบรรณ การเงินและงบประมาณ งานพัสดุ งานดูแลอาคารและสถานที่ งานด้านบุคลากร งานด้านประชาสัมพันธ์ การเผยแพร่เอกสารและการจัดพิมพ์หนังสือ โดยเฉพาะที่สำคัญได้แก่ การทำแผนหรือโครงการพัฒนาสำนักหอสมุดแห่งชาติให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาประเทศ เป็นศูนย์รวมแห่งการสั่งการหรือรับนโยบายจากหน่วยงานชั้นสูงไปยังหน่วยงานต่างๆ ของสำนักหอสุดแห่งชาติ รวมทั้งคอยติดตามผลการดำเนินงานของหน่วยงานต่างๆ ให้เป็นไปตามเป้าหมาย ฝ่ายบริหารงานทั่วไปจึงรับผิดชอบต่องานบริหารสำนักงานและงานอื่นๆ ซึ่งอยู่นอกเหนือไปจากความรับผิดชอบดำเนินงานของกลุ่มต่างๆ ของสำนักหอสมุดแห่งขาติ การบริหารงานแบ่งออกเป็น 3 งาน คือ งานธุรการและประสานสาขา งานการเงินและพัสดุ และอาคารสถานที่ งานแผนและงบประมาณ

           กลุ่มพัฒนาทรัพยากรห้องสมุด แบ่งการบริหารงานภายในออกเป็น 5 กลุ่มงาน คือ กลุ่มงานคัดเลือกและประเมินคุณภาพทรัพยากรห้องสมุด กลุ่มงานวิเคราะห์เนื้อหาและจัดหมวดหมู่ทรัพยากรห้องสมุด กลุ่มงานสงวนและรักษาหนังสือ คลังสิ่งพิมพ์ และศูนย์กลางแลกเปลี่ยนและยืมสิ่งพิมพ์ การปฏิบัติงานใน 5 กลุ่มงานนี้มีความสัมพันธ์และต่อเนื่องกันทั้งในด้านงานเทคนิค และงานบริการในรูปแบบต่างๆกัน
           ภารกิจหลักที่สำคัญของส่วนพัฒนาทรัพยากรห้องสมุด จึงมุ่งเน้นการจัดหาทรัพยากรสารนิเทศในนามของหอสมุดแห่งชาติ เพื่อการพัฒนาให้ครบถ้วนทั้งในด้านคุณภาพและปริมาณ ทั้งนี้เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ และเพื่อการจัดทำบรรณานุกรมแห่งชาติ นโยบายหลักในการจัดหาทรัพยากรสารนิเทศ คือ มุ่งจัดหาสิ่งพิมพ์และสิ่งไม่ตีพิมพ์ในประเทศให้ครบถ้วน โดยอาศัยพระราชบัญญัติการพิมพ์ พุทธศักราช 2484 การจัดซื้อด้วยเงินงบประมาณจากรัฐบาล การขอรับสิ่งพิมพ์รัฐบาลจากหน่วยราชการและรัฐวิสาหกิจตามมติคณะรัฐมนตรี การขอรับเป็น อภินันทนาการ การแลกเปลี่ยนในประเทศและต่างประเทศทั้งระดับรัฐบาลกับรัฐบาล และระดับห้องสมุดกับห้องสมุดทั่วโลก เพื่อความร่วมมือประสานงานกันระหว่างห้องสมุดและเพื่อประโยชน์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ทรัพยากรสารนิเทศที่ดำเนินการจัดหามานี้ได้นำเข้าสู่กระบวนการด้านงานเทคนิคในด้านการจัดหมู่และทำบัตรรายการหนังสือภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ รวมทั้งโสตทัศนวัสดุทุกประเภท เพื่อให้บริการในหอสมุดแห่งชาติ และหอสมุดแห่งชาติสาขาในส่วนภูมิภาค
          นอกจากนั้นภารกิจหลักที่สำคัญอีกประการหนึ่ง คือ การอนุรักษ์ซ่อมแซมหนังสือทั่วไปเอกสารภาษาโบราณ หนังสือหายาก โดยการวิเคราะห์สาเหตุการเสื่อมสภาพของวัตถุ และอนุรักษ์โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์มาช่วยในการซ่อมแซม เพื่อหยุดยั้งหรือชะลอการเสื่อมสภาพของเอกสารให้ช้าลง เป็นการยืดอายุของเอกสารให้มีสภาพแข็งแรง เพื่อให้ทรัพยากรนั้นมีอายุนานที่สุด และเป็นหลักฐานสำคัญอันมีค่ายิ่งต่อการศึกษาของชาติต่อไปในอนาคต

           กลุ่มบริการค้นคว้าอ้างอิง เป็นศูนย์กลางแห่งชาติ ว่าด้วยการให้บริการหนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์ และสื่อความรู้ ข้อมูลข่าวสาร แก่นักเรียน นิสิต นักศึกษา และประชาชน ทั้งในระบบโรงเรียน นอกระบบโรงเรียนและการศึกษาตามอัธยาศัย และแก่ ส่วนราชการกระทรวง ทบวง กรม ตลอดจนสมาชิกรัฐสภา ศึกษาวิเคราะห์ปัญหาเกี่ยวกับการให้บริการ ค้นคว้า อ้างอิง และพัฒนาเทคนิคการบริการที่มีคุณภาพให้ทันสมัยตามมาตรฐาน สากลตามหลักวิชาบรรณารักษศาสตร์ และสารนิเทศศาสตร์ จัดทำคู่มือช่วยค้นหนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์และข้อมูลความรู้ วิชาการ เช่นดรรชนี บรรณานุกรมเฉพาะวิชา สารสังเขป บรรณานิทัศน์ กฤตภาค ทำเนียบนามแหล่งสารนิเทศ เอกสารเผยแพร่แนะนำการให้บริการวิชาการ ปฐมนิเทศ ฝึกอบรมการใช้ห้องสมุดศึกษา วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการของผู้ใช้เอกสารสิ่งพิมพ์วิชาการของหอสมุดแห่งชาติ เป็น ที่ปรึกษาแนะนำและฝึกอบรมเกี่ยวกับงานด้านบริการห้องสมุด บรรณารักษศาสตร์ และสารนิเทศศาสตร์
           กลุ่มบริการ ประกอบด้วย กลุ่มงานบริการหนังสือ กลุ่มงานบริการวารสารและสิ่งพิมพ์ กลุ่มบริการข้อมูลรัฐสภา ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ หอสมุดดำรงราชานุภาพ และหอเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เปิดให้บริการ 7 วัน ต่อสัปดาห์

           กลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึก เป็นหน่วยงานกลุ่มหนึ่งในสังกัดของสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร มีภารกิจและหน้าที่โดยสรุปในการดูแลรักษา และให้บริการข้อมูลความรู้จากเอกสารโบราณทุกประเภท ข้าราชการ ที่ปฏิบัติงานในหน่วยงานนี้ทั้งหมดเรียกชื่อตำแหน่งว่านักภาษาโบราณ
กลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึก แบ่งภาระหน้าที่ความรับผิดชอบในการปฏิบัติงานเป็น ๓ กลุ่มงาน คือ กลุ่มงานภาษาโบราณ กลุ่มงานสำรวจเอกสารโบราณ กลุ่มงานทะเบียนและบริการ
ภาระหน้าที่ตามกรอบอัตรากำลังของสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน กำหนดไว้ดังนี้
           1. กลุ่มงานภาษาโบราณ มีหน้าที่ในการศึกษาค้นคว้า วิเคราะห์ วิจัย ลักษณะรูปแบบอักษรโบราณ อักษรสมัยต่าง ๆ วิเคราะห์ข้อมูลความรู้จากเอกสารโบราณที่เป็นประโยชน์แก่การศึกษาค้นคว้า ดำเนินการคัดลอก ถ่ายทอด อ่านแปลอักษร และภาษาโบราณจัดทำคำอธิบายศัพท์โบราณ ทำดรรชนี รวบรวมโบราณิกศัพท์ ประวัติ รูปคำศัพท์ และอักขรวิธีในอักษรภาษาโบราณแบบต่าง ๆ
           2. กลุ่มงานสำรวจเอกสารโบราณ มีหน้าที่ในการออกสำรวจเสาะแสวงหา สืบค้นแหล่งเอกสารโบราณ รวบรวมและจัดหาหนังสือและเอกสารโบราณทั่วพระราชอาณาจักร ดำเนินการจัดทำบันทึกหลักฐาน บัญชีเอกสารโบราณ และดำเนินการลงทะเบียนเอกสารโบราณ ทำบัญชีเดินทุ่ง (บัญชีสังเขป) เอกสารโบราณที่ได้จากการสำรวจ ดำเนินการตรวจ พิจารณา และคัดเลือกเอกสารโบราณในท้องถิ่น เพื่อวิเคราะห์คุณค่าในขั้นต้น
           3. กลุ่มงานทะเบียนและบริการ มีหน้าที่ในการศึกษาค้นคว้า วิเคราะห์ จัดหมวดหมู่ ลงทะเบียน ทำบัตรรายการ ทำบรรณานุกรม เชิงอรรถ บรรณนิทัศน์ สาระสังเขปของเอกสารโบราณ เพื่อการบริการ เก็บรักษา ควบคุมดูแล ให้บริการศึกษาค้นคว้าแก่ผู้ใช้บริการ และตอบคำถามเกี่ยวกับเอกสารโบราณ อำนวยความสะดวก และให้ความร่วมมือแก่หน่วยราชการต่าง ๆ ในการค้นหาเอกสารและเรื่องราว กำหนดระเบียบวิธีการและแบบแผนในการขออนุญาตใช้เอกสารโบราณประเภทต้นฉบับตัวเขียนและจารึก ตลอดจนคัดเลือกเอกสารเพื่อดำเนินการจัดทำสำเนา ให้บริการแทนต้นฉบับ

           กลุ่มโสตทัศนวัสดุและกิจกรรมห้องสมุด รับผิดชอบการดำเนินงานด้านการผลิตรวบรวม จัดเก็บ และให้บริการโสตทัศนวัสดุในรูปแบบต่างๆ ได้แก่ ไมโครฟิล์ม ไมโครแจ็กเก็ต ไมโครฟิช รูปภาพ ถ่ายภาพ สไลด์ วีดีทัศน์ แถบบันทึกเสียง แผ่นเสียง โน้ตเพลง แผนที่และข้อมูลสารนิเทศที่เป็นสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อการอนุรักษ์และให้บริการศึกษาค้นคว้า วิจัยทั้งด้านวิชาการและสาระบันเทิงแขนงต่างๆ ด้านศิลปวัฒนธรรม และการดนตรี รวมทั้งทำหน้าที่จัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านในหลายรูปแบบ เช่น จัดนิทรรศการ การอภิปราย บรรยาย สาธิต และจัดการแสดง โดยมุ่งเผยแพร่ความรู้และส่งเสริมการอ่านแก่ประชาชนทั่วไป เยาวชน นิสิต นักศึกษาจากสถาบัน องค์กร และหน่วยงานต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ นอกจากนี้เพื่อความสะดวกต่อการจัดเก็บและค้นคืนทั้งของเจ้าหน้าที่และผู้ใช้ ยังจัดทำเครื่องมือช่วยค้นอย่างเป็นระบบอีกด้วย แบ่งออกเป็น 5 กลุ่มงาน คือ กลุ่มงานผลิตโสตทัศนวัสดุ กลุ่มงานบริการโสตทัศนวัสดุ ห้องสมุดดนตรีทูลกระหม่อมสิรินธร กลุ่มงานกิจกรรมห้องสมุด และกลุ่มงานศิลปกรรม

 

         ศูนย์สารนิเทศห้องสมุด มีหน้าที่ความรับผิดชอบในการวางแผนพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติของหอสมุดแห่งชาติ งานวิชาการด้านเทคโนโลยีสารนิเทศ คลังข้อมูล และการสร้างเครือข่ายระบบสารนิเทศแห่งชาติ การวางแผน / โครงการ / กิจกรรมต่างๆ ของศูนย์สารนิเทศห้องสมุด วางแผนพัฒนาฐานข้อมูลบรรณานุกรมแห่งชาติ กำหนดนโยบายการพัฒนาฐานข้อมูลเฉพาะวิชา กำหนดรูปแบบมาตรฐานของการบันทึกข้อมูล พัฒนาฐานข้อมูลวารสาร โสตทัศนวัสดุ หนังสือโบราณและสื่ออื่นๆ จัดทำแผนแม่บทการพัฒนาระบบเครือข่ายของระบบสารนิเทศทางวิชาการแห่งชาติ พัฒนาฐานข้อมูลเฉพาะวิชาของหอสมุดแห่งชาติในส่วนภูมิภาค จัดทำโครงการและแนวพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีสารนิเทศ วิเคราะห์วิจัยเกี่ยวกับการนำระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในงานหอสมุด การพัฒนาระบบสารนิเทศสาขามนุษยศาสตร์ ทำการสำรวจและรวบรวมฐานข้อมูลในสาขามนุษยศาสตร์ เพื่อทำการวิจัย จัดทำคู่มือการปฏิบัติงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ศูนย์ข้อมูลวารสาร การให้บริการเอกสาร PGI และ UNESCO สร้างมาตรฐานทางบรรณานุกรม ศัพท์เฉพาะวิชา ( สาขามนุษยศาสตร์ ) ประสานงานด้านวิชาการกับห้องสมุด และศูนย์สารนิเทศต่างๆ เพื่อการพัฒนาระบบเครือข่าย และความร่วมมือทางวิชาชีพบรรณารักษ์ด้านต่างๆ ในระดับประเทศและระหว่างประเทศ
           ศูนย์สารนิเทศห้องสมุด ประกอบด้วย กลุ่มงานพัฒนาเทคโนโลยีสารนิเทศ กลุ่มงานคลังข้อมูล สารสนเทศ และสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการอำนวยการและประสานงานระบบสารนิเทศทางวิชาการแห่งชาติ ( กอสช .)

           กลุ่มมาตรฐานและวิจัยห้องสมุด มีหน้าที่ศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์ วิจัยและพัฒนารูปแบบการดำเนินงานของหอสมุดแห่งชาติ ทั้งในส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค ศึกษา วิจัย ปรับปรุง เกี่ยวกับโครงสร้างการบริหารงานและการพัฒนาบุคลากรของหอสมุดแห่งชาติ ดำเนินการคิดค้นหาวิธีการ และเทคนิคปฏิบัติ เพื่อสร้างและพัฒนาข่ายงาน หอสมุดทั่วประเทศ ศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์ เพื่อพัฒนาการให้บริการมีประสิทธิภาพสูงขึ้น โดยผู้ใช้บริการสามารถค้นคว้าหาข้อมูลได้รวดเร็ว โดยการจัดทำคู่มือการให้บริการ เป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำ การดำเนินงานทั้งด้านบริหาร วิชาการ และแก้ปัญหาในการดำเนินงานของหน่วยงาน รวบรวมจัดทำตำรา เอกสาร คู่มือ และแนวทางการปฏิบัติงานที่เป็นมาตรฐาน ดำเนินการคิดค้น วางแผน จัดทำโครงการ/กิจกรรม ฝึกอบรม เพื่อพัฒนาเสริมสร้าง และเพิ่มพูนความรู้แก่บุคลากรที่ปฏิบัติงานห้องสมุด นักเรียน นักศึกษา และประชาชนผู้สนใจ เป็นกรรมการต่างๆ ในระดับกอง กรม กระทรวง ทั้งที่อยู่ในสังกัด ต่างสังกัด รวมทั้งองค์กรเอกชนอื่นๆ ที่ได้เชิญเข้าร่วมเป็นกรรมการ เขียนบทความ ตลอดทั้งให้คำปรึกษา แนะนำทางวิชาการในสาขาวิชาชีพ ติดต่อประสานงานกับห้องสมุดอื่นๆ เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการดำเนินงานต่างๆ ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล ดูแล ปรับปรุง ควบคุม ตรวจสอบ ความถูกต้อง ฐานข้อมูลบรรณานุกรมให้ถูกต้องตามมาตรฐานสากลอย่างสม่ำเสมอ ตรวจสอบความถูกต้องการลงรายการข้อมูลของหนังสือ ตามหลักเกณฑ์ AACR II และ MARC 21 ในแบบกรอกข้อมูลระบบห้องสมุดอัตโนมัติ และเป็นกรรมการประเมินผลงานวิชาการของบรรณารักษ์ในหน่วยงานต่างๆ เพื่อการปรับระดับให้สูงขึ้น